Бұл жұмыста герефорд және абердин-ангусская сияқты бірқатар басқа елдерден Қазақстанға импортталатын тұқымдарды бейімдеу және жерсіндіру тәсілдері қарастырылды, сондай-ақ Павлодар облысында олардың даму сапасын арттыру әдістері зерделенді. Алынған деректер бойынша және зерттеу жүргізу кезінде Павлодар облысының табиғи-климаттық жағдайларында герефорд және абердин - Ангус сияқты тұқымдарды әкелу керек екенін атап өткен жөн, өйткені осы ІҚМ тұқымдары Қазақстанның солтүстік өңірлерінің жағдайларына жақсы бейімделу қасиетіне ие. Қазақстан аумағына ірі қара малды әкелумен тұрақты негізде айналысатын фермерлер арасында сауалнама жүргізу кезінде Павлодар облысының табиғи-климаттық жағдайында сауу сапасы (сүт және сүт-ет бағытында) күрт төмендеп бара жатқаны анықталды, айта кету керек, жергілікті фермерлер мал импорты кезінде табиғи жағдайларды, сондай-ақ мал шаруашылығының жағдайын ескермейді бұрын Жануарлар ұсталған, нәтижесінде олар кейбір шығындарға ұшырайды. Малды бейімдеу ауыл шаруашылығындағы маңызды аспектілердің бірі болып табылады, сондықтан бұл тақырып бейімделу мәселелерін зерттеуге және шешуге бағытталған.

https://doi.org/10.48081/CLFT2827

2022

Выпуск 3

Мелкие млекопитающие могут выступать в качестве биоиндикатора загрязненности окружающей среды. В статье отражены результаты исследования по изучению сообществ мелких млекопитающих на территории подверженной антропогенной нагрузке, а именно на прилегающих территориях к крупным промышленным производствам на Северо-Востоке Казахстана. Отлов животных проводится по стандартным методикам с использованием учетных линий: ловушко-линий и ловчих канавок. В техногенных территориях было освоено 1200 конусо-суток и 6000 давилко-суток. Зарегистрировано 15 видов микромаммалий, принадлежавших к двум отрядам: Грызуны и Насекомоядные. Отмечено уменьшение видового разнообразия по мере приближения к заводам. На исследуемых территориях преобладают представители отряда Грызуны, доминируют два вида: узкочерепная полевка и степная мышовка. Общее обилие на техногенных участках ниже контрольного в 2 раза, доминируют виды Microtus gregalis и Sicista subtilis. Это может свидетельствовать о высоких адаптивных качествах и экологической гибкости доминирующих видов. На контрольном участке часто встречалась обыкновенная бурозубка, малая бурозубка и тундряная бурозубка. По мере усиления антропогенного влияния и приближения к источникам эмиссий, снижается число видов мелких млекопитающих, происходит упрощение структуры и уменьшение биоразнообразия

https://doi.org/10.48081/DXLH1288

2022

Выпуск 2

В статье рассмотрены технологии, применяющиеся в водоподготовке энергетических предприятий. В частности, предложены эффективные рекомендации по совершенствованию системы химводоочистки Экибастузской ГРЭС-1. Как один из эффективных путей управления системой химводоочистки на Экибастузской ГРЭС-1 предлагается исследования влияния различных концентрации биоцида на основе изотиазолинонов на эффективное подавление микробиологического заражения в оборотной воде. Уязвимость мембранной частицы, воздействие разнородных загрязняющих веществ, имеющих свойства определять изменения, методы хим.очистки остатков, кроме этого и загрязнителей, все перечисленное и основывает долгую и продуктивную деятельность установки. Главная цель метода обратного осмоса – растворение солей, другие загрязняющие вещества утилизируются в более начальных этапах процесса. Кроме того, существует потребность в принятии мер с целью защиты от концентрации соли на верхних частях мембраны. С целью достижения нужных параметров установке необходимо применять процесс предочистки. Установка имеет различную конфигурацию и имеет в своем составе определенные типы оборудования. Данные оборудования в значительной мере имеют зависимость от точки водоснабжения, а также свойств исходной воды. В разделе материалы и методы приведена информация о проведенных лабораторных испытаниях по использованию биоцида с целью подавления микробиологического заражения в оборотной воде. Описана цель проведения опытно-промышленных испытаний и метод проведения лабораторных экспериментов. В заключительном разделе сделан вывод о том, что фракция 15 мг/дм3 реагента не позволяет установить концентрацию, необходимую для подавления биоструктуры в интервале до обработки следующим током.

https://doi.org/10.48081/BIGB5102

2022

Выпуск 2

Мақалада Қазақстанның солтүстік аймағы жағдайында импортталған етті бағыттағы абердин-ангус тұқымы еуропалық және канадалық селекция үшінші генерация бұқашықтарының ет өнімділігінің сандық және сапалық сипаттамаларын зерттеу бойынша зерттеу материалдары баяндалған. Зерттеу жұмыстары Солтүстік Қазақстан облысы «Жолдасбай-Агро» ФШ-да жүргізілген. Нәтижесінде алынған деректерді талдау әртүрлі селекциялы ІІІ буын ұрпағындағы бұқалардың ет өнімділігінің жеткілікті жоғары деңгейін көрсетеді. Зерттеу барысында сойыс көрсеткіштері бойынша белгілі бір топтар арасындағы айырмашылықтар анықталды. Осылайша, cояр алдындағы тірі салмағы, ұшаның салмағы, сойыс салмағы бойынша абердин-ангус тұқымының ІІІ буындағы канадалық селекция бұқашықтарында тиісінше 2,3; 6,7 және 6,6 кг артықшылығы байқалды. Канадалық және еуропалық селекциялық бұқашықтардың сойыс шығымы жоғары болды, яғни 61,8 %-дан астам болды. ІІІ генерация бұқашықтарының ұша құрамын зерттеу барысында канадалық селекция бұқашықтарында таза ет шығымы 73,8 % құрап, еуропалық селекция жастастарынан 0,4 %-ға артық болды. Ал май ұлпасы көрсеткіші бойынша керісінше еуропалық селекция бұқашықтары канадалық жастарынан 3,2% басымдық танытты. Ал ұшаның жеуге болмайтын бөлігіне келетін болсақ, еуропалық селекциялық бұқашықтардың ұшалары сүйектердің, шеміршектер мен сіңірлердің жоғары шығымдылығымен сипатталды.

https://doi.org/10.48081/MUHF9009

2022

Выпуск 2

Бұл мақалада қазақ халқының дәстүрлі ашыған сүт өнімдері туралы толық түсінігі беріліп және сүт өнімдерін талдау ұсынылған. Сүт қышқылы өнімдері қазақ тағамдарының негізі болып табылады.Қазіргі кезде сүт өнімдерінің көптеген түрлері белгілі. Бірақ Қазақстанда өндірілетін ұлттық ашыған сүт өнімдері, сүзбе ірімшігі аз, сондықтан дәстүрлер мен дәстүрлі тағамдарды қалпына келтіру үшін бұл өнімді шығару қажет. Сонымен қатар, ХХI ғасырда Павлодар өңірінде экологиялық жағдайнашар болғандықтан, бұл сүт өнімдерін дамыту қажеттілігіне және әр-түрлі инновациялық технологияларды енгізіп, табиғи өнімдер қатарын көбейтіп, жетілдіруге алып келеді. Өндіріске ғылыми жаңалықтарды енгізу-кез келген бизнестің экономикалық тиімділігінің кепілі. Инновацияларды қолдану көбінесе технологиялық процестерді қарқындатуға, дайын өнімнің тиімділігін арттыруға және сапасын жақсартуға, сондай-ақ шикізатты неғұрлым ұтымды пайдалануға ықпал етеді. Қазақстанда сүзбе орташа жылдық тұтыну жан басына шаққанда 2,5 килограмды құрайды. Бүгінгі таңда қазақстандық ірімшіктердің үлесіне осы санаттағы жалпы сату көлемінің 35 пайызға жуығы тиесілі. Егер бұрын мемлекет сүт өндірушілерін ғана субсидиялаған болса, биыл «Агробизнес 2020» бағдарламасына сәйкес ауыл шаруашылығы шикізатын терең қайта өңдеумен және дайын өнім өндірумен байланысты шығындарды субсидиялау жоспарлануда. Бұл санатқа сүт ұнтағы, май және ірімшік кірді. Сүт өнімдерін өндіру қазіргі уақытта біздің елімізде өзекті қызмет болып табылады.

https://doi.org/10.48081/RFIQ1175

2022

Выпуск 2

В данной статье приведены результаты фармакогностического анализа перспективного эфирно-масличного растения Artemisia austriaca, собранного в городе Нур-Султан, на территории Триатлон парка. Проведен морфолого-анатомический анализ растительного сырья Artemisia austriaca, подготовлены поверхностные препараты верхнего, нижнего эпидермиса листовой пластинки, поперечные срезы стебля на разных уровнях, давленные и осветленные препараты цветков и соцветий. В ходе исследований использовали свежие растения, высушенное растительное сырье и консервированное растительное сырье. Сушку растений проводили в затененном хорошо проветриваемом помещении, с постоянным переворачиванием надземных частей растения. В качестве фиксатора для консервации использовали смесь в соотношении 1:1:1 (этиловый спирт, глицерин, дистиллированная вода) в равных объемах. Анатомическое исследование строения и структуры выполняли с помощью приготовления поверхностных препаратов для изучения структуры и строения эпидермиса, давленных цветков и соцветий, поперечных срезов для стеблей и листьев полыни австрийской. Выявлены диагностические признаки сырья Artemisia austriaca: в виде трихом, простых удлиненных волосков, шести-восьми клеточных эфирно-масличных железок сидящих на укороченной ножке, капли эфирного масла, локализованные в клетках лепестков цветков, в клетках листьев верхнего, среднего и нижнего ярусов (выявлено наибольшее количество капель эфирного масла локализованных на средних и нижних листьях растения).

https://doi.org/10.48081/SSWV3052

2022

Выпуск 2

В научной статье речь идет о подготовке минимального пара как предшественника для борьбы с сорными растениями в нем и в последующем посеве сортов яровой мягкой пшеницы. Пар обрабатывают с помощью гербицидов единожды за вегетационный период и трижды, механическими средствами. Минимальный пар положительно повлиял на густоту стояния растений, повышение урожайности зерна пшеницы, рентабельность ее производства. Технология возделывания для сортов яровой мягкой пшеницы проводилась по рекомендации научного учреждения сельскохозяйственного направления для Северного Казахстана. В частности, выполняли: протравливание семян, борьбу с сорняками химическими препаратами. В результате исследования оценили качество подготовки минимального пара в посевах сортов яровой мягкой пшеницы по количеству и весу сорных растений. Наличие меньшего количества сорных растений, шт/1м2 в посевах Лютесценс 1919 (однолетних 18,6; многолетних 1,7) связано с конкуренцией растений пшеницы. Густота стояния растений, шт/1м2 у данного сорта (291) была больше, чем у контроля 248. Соответственно, посев сорта Омской 35 был засорен сильнее (однолетних 28,2; многолетних 2,6 шт/1м2). Воздушно-сухая масса, г/1м2 сорных растений соответственно, была меньше в посевах у Линии 1919 (однолетних14,8; многолетних 5,9), чем на контроле (30,9; 7,8). Густота стояния всходов пшеницы повлияла на закладку числа продуктивных стеблей у Лютесценс 1919: 228 шт/1м2 и повышение урожайности зерна 2,5 т/га в сравнении с контрольным вариантом, соответственно: 220; 1,8. Производство зерна яровой мягкой пшеницы по минимальному пару в нашем исследовании получено высокорентабельным, особенно по перспективному сорту 208% в сравнении с контрольным вариантом – 122%. Рекомендуется широко внедрять в сельскохозяйственное производство Лютесценс 1919 для хлебопекарного производства и семенные цели в Северо - Казахстанской области.

https://doi.org/10.48081/CPIH4186

2022

Выпуск 2

One of the key tasks facing the international community of oil refineries is the development of complex approaches to improving the reliability of equipment and protecting materials from aggressive influences. The water circulation supply system at petrochemical and gas processing enterprises is one of the main elements of the te chnological process. In the water circulation systems of oil refining and petrochemical industries, there is a constant deposition of hardness salts from the cooling water on the surfaces of equipment and pipelines, the deposited salts, being a substrate, as a result of the vital activity of sulfate- reducing bacteria, aerobic and other microorganisms, become overgrown with biological deposits. Such deposits destroy the protective (inhibitory, oxide film) metal film, as a result of which the underclam corrosion progresses, as a result of deposition. Therefore, the development of modern methods of corrosion protection of water circulation systems of petrochemical enterprises is one of the most important problems of the industry This article presents an analysis of the possibility of reducing the corrosion rate on the recycled water supply unit by optimizing the reagent treatment program, reducing the loss of recycled water for non-technological needs, and dismantling the bridges between the systems.

https://doi.org/10.48081/KVFB1058

2022

Выпуск 2

В данной статье представлена информация о методах коррозионной защиты оборудования нефтепереработки. Описаны методы химико – технологическим защиты оборудования, а также современные методы коррозионного мониторинга в режиме реального времени. Проведение тщательного анализа особенностей и причин возникновения коррозионного поражения металла установок первичной и вторичной переработки нефти, при эксплуатации как в регламентных, так и отличающихся от регламентного режима, является одним из способов решения проблем антикоррозионной защиты оборудования предприятий нефтеперерабатывающей отрасли. Применение новых методов и средств контроля позволяет улучшить своевременность получения данных о скорости коррозионного поражения металла во времени, с последующим определением причин, вызывающих коррозионную активность. Несмотря на то, что мониторинг коррозии в режиме реального времени позволяет получать более высокую информативность и своевременность параметров коррозионных процессов. Благодаря внедрению систем контроля коррозии специалисты получили возможность использовать скорость коррозии как одну из переменных, которая позволила оптимизировать применение химических реагентов для снижения причин выхода из строя оборудования, повышения эффективности производства и снижения коррозионного воздействия рабочей среды на установках первичной переработки нефти. Данный шаг стал серьезным стимулом в развитии нефтеперерабатывающей промышленности.

https://doi.org/10.48081/XRBH6390

2022

Выпуск 1

It is well-known, the special pride of Bayanaul National Park is argali, listed in the Red Book as a rare and endangered animal species in need of protection. Few species have inspired as many as the majestic giant sheep of Central Asia argali (Ovis ammon). This species consistently tops the list of species considered by nascent wildlife authorities in provincial and local centers of countries such as Mongolia, Kazakhstan, Kyrgyzstan and China. They are of great interest to governments (and some businessmen) because of their ability to generate income through expensive trophy hunting (and possibly viewing without consumption). In addition, they are of great interest to local pastoralists as sources of meat and as competitors to livestock (although we suspect that the main dynamics are going in the other direction). Nevertheless, the status of a few subspecies or populations of argali is clear with any certainty. The correct organization of monitoring the dynamics of the main indicators and components of population systems is the key to the effective organization of management and use of populations of various species - the central objects of management when the question is about the protection or resource significance of individual species planned for use as objects of protection, fishing, sports or trophy hunting. This article provides a comparative analysis of the number of argali from 2017 to 2020.

https://doi.org/10.48081/ALRX6507

2022

Выпуск 1